نوشته‌ها

 

رنگرزی سنتی با وجود تفاوت های که در مناطق مختلف وجود دارد، دارای فرمول مشخصی است. ابریشم یا پشمی که با مواد گیاهی رنگرزی میشود دارای نوعی جذابیت و زیبایی است که به مرور زمان در اثر استفاده و یا قرار گرفتن در معرض نور نه تنها از ارزش آن کاسته نمیشود، بلکه به ثبات و درخشندگی آن افزوده میشود.

این رنگزاها همانطور که از نامشان مشخص است ریشه ی طبیعی داشته و با توجه به منبع استخراج آنها در سه گروه زیر تقسیم بندی میشود:

  1. مواد رنگزای به دست آمده از گیاهان مثل نیل، روناس و غیره
  2. مواد رنگزای به دست آمده از حیوانات مثل قرمز دانه وصدف ارغوان
  3. مواد رنگزای به دست آمده از مواد معدنی مثل خاک رس

 

مکانیزم جذب و نگهداری مواد رنگزای طبیعی توسط لیف:

در استفاده از رنگینه های طبیعی از آنجایی که در این رنگینه ها گروه های فعال جهت تشکیل پیوند با لیف در هنگام رنگرزی کالای پشمی یا ابریشمی یا وجود ندارد و یا اثرشان کم است، در بیشتر مواقع برای جذب بهتر و یا تثبیت بهتر رنگینه نیاز به یک ماده واسط میباشد که اصطلاحا به آن داندانه میگویند.

یک داندانه در واقع یک فلز با ظرفیت حداقل 2 میباشد که نقشه مهمی را بین پیوند شیمیایی بین رنگینه و لیف ایفا میکند.

از ترکیبات مهمی که به عنوان داندانه استفاده میشود میتوان سولفات مضاعف پتاسیم و آلومینیوم، سولفات آهن، سولفات مس، کلرید قلع و دی کرومات پتاسیم را نام برد.

برحسب تقدم و تاخر عمل رنگرزی و عمل داندانه دادن رنگرزی به سه روش زیر انجام میشود.

  1. اول رنگرزی بعد داندانه دادن.
  2. اول عمل داندانه دادن بعد رنگرزی.
  3. رنگرزی و داندانه دادن همراه باهم.

 

مراحل رنگرزی طبیعی:

  1. خیساندن کلاف
  2. داندانه کردن پشم
  3. رنگرزی
  4. ثبات رنگ

 

  

 

 

رنگرزی البسه شامل رنگرزی تی شرت، جین، پیرهن و … میباشد.

که تفاوت آن با روش های متداول که لباس از پارچه تهیه میشود این است که رنگرزی به صورت فشن با افکت های گوناگون انجام میشود.

که اکثر این لباس ها از جنس پنبه هستند، اگرچه الیاف دیگری مثل پلی استر هم به مقدار جزئی وجود دارد. در واقع برای بالا بردن ارزش افزوده لباس و طراحی فشن این کار را انجام میدهند.

رنگرزی لباس در سال های اخیر ارزش و محبوبیت بالایی پیدا کرده است و این روند در آینده نیز ادامه خواهد داشت.

به طور سنتی لباس از پارچه ای که از قبل رنگرزی شده است برش و دوخت میشود. مزیت رنگرزی لباس در این است که، امکان تولید البسه در تیراژ پایین با رنگ های خاص وجود دارد. اشکال عمده این روش در این است که در بازار پویای امروز همواره باید تنوع زیادی از سبک ها و رنگ های مختلف را به همراه داشته باشد که این نیز خود یک نوع ریسک است.

دو نوع ماشین آلات هستند که به طور معمول برای رنگرزی لباس استفاده میشود، rotary drums  برای رنگرزی البسه مناسب تر میباشند زیرا راه اندازی آن راحت تر میباشد. ماشن paddle machine  میزان ال جی بالاتری نیاز دارد که از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نیست و نیز تکرار پذیری شید را پایین می آورد.

ماشین آلات رنگرزی لباس:

1)raddle dyeing machin

این دستگاه شبیه به یک قاشق میباشد و لباس ها داخل حمام رنگرزی ریخته میشوند و سپس توسط یک چرخ پرده دار که در حال چرخش میباشد لباس ها از داخل محلول رنگرزی به بیرون و نیز برعکس جا به جا میشوند. این پروسه خیلی آرام انجام میشود و لباس ها ساییده نمیشوند.

این نوع ماشین ها از یک منحنی خمیده تشکیل شده است که کالا و محلول رنگرزی در داخل آن قرار گرفته است. کالا با چرخش پره جا به جا میشود که این پروسه در پهنای عرض ماشین ادامه دارد.

 

2) rotary drum dyeing machin

مکانیزم ماشین به این صورت است که محلول رنگرزی ثابت است و کالا در حال چرخش میباشد. این دستگاه از درام استوانه ای مشبک تشکیل شده است که در داخل یک مخزن بزرگتر به آرامی میچرخد. درام داخلی برای اطمینان از چرخش کالا با چرخش درام به یک سری محفظه هایی تقسیم شده است و مخزن بیرونی مقدار حجم مورد نیاز حمام رنگرزی را ثابت نگه میدارد.

 

3) tumbler dyeing machine

این ماشین برای رنگرزی لباس های کوچک و یا بافت شل استفاده میشود. طراحی هوشمندانه این ماشین آلات آنها را شبیه به ماشین های شستشوی جهانی کرده است. مکانیزم عملکرد این نوع ماشین بدین صورت است که لباس داخل تانک های مشبک بارگیری میشود که این حول یک شفت افقی که در پشت درام ثابت شده است میچرخد. عملکرد قوی مکانیلی این ماشین باعث افزایش آب رفتگی و یا افزایش حجم کالا میشود که این امر شاید برای بعضی از کالا ها مطلوب باشد.

 

4) toroid dyeing machine

در این ماشین لباس ها در یک مسیر حلقوی شکل به کمک یک پروانه که در زیر کف مخزن رنگرزی قرار گرفته است سیر کوله میشوند.

حرکت کالا کاملا وابسته به پمپاژ مایع میباشد.

 

5) the gyrobox

این ماشین از یک چرخ بزرگ تشکیل شده است که آن به 12 محفظه تقسیم شده است که کالا در این بخش ها قرار میگیرد. این دستگاه تمام اتوماتیک است و قسمت بارگذاری کالا کاملا انعطاف پذیر است.

 

6) modifid pegg toroid whiteley garment dyeing machin

این ماشین بهبود یافته ماشین toroid  میباشد که ویژگی های اصلی آن عبارتند از: عملکرد بهتر و طراحی ساده تر، تمام اتوماتیک حتی تا قسمت تخیلیه آب، برای رنگرزی در شرایط اتمسفری و تحت فشار مناسب میباشد.

 

به مجموعه عملیات و مراحل  انجام شده بر روی پارچه باهدف بالا بردن کیفیت و مرغوبیت آن را تکمیل کالای نساجی میگویند.

در تولید فرآورده های نساجی، تکمیل به تمام مراحلی اطلاق میشود که نخ، پارچه و منسوجات کشباف طی میکنند تا ظاهری بهتر، کارایی بی نقص و زیر دست لطیف و متناسب داشته باشد.

عملیات تکمیل بعد ازتولید کالای نساجی ایجاد میشود.

در صنعت نساجی و پوشاک، تکمیل بر روی پارچه به منظور افزایش درخشندگی، نرمی، زیبایی، ثبات دائمی، اتوپذیری و نظایر آن صورت میگیرد. همچنین مقاوم کردن پارچه در برابر آتش، آب و حشراتی نظیر بید از دیگر اهداف تکمیل بر روی کالای نساجی است.

تکمیل کالا های نساجی در مراحل مختلف تولید پارچه انجام میشود، این مراحل ممکن است پس از بافندگی پارچه و یا پس از رنگرزی و چاپ انجام شود. به همین منظور تکمیل کالای نساجی توسط مهندسین این رشته به تقسیم بندی های مختلفی مانند تکمیل مقدماتی، تکمیل نهایی و یا تکمیل موقت، دائم و ثابت تعریف شده است.

در عملیات تکمیل پارچه تحت اعمال شیمیایی و مکانیکی قرار میگیرد و علاوه بر آن که ارزش تجاری آن زیاد میشود، مشتری پسند تر نیز میشود . پارچه ها با توجه به نوع و جنسشان، از عملیات خاص نساجی برخوردار می باشند. پارچه هایی با جنس الیاف گیاهی، حیوانی و یا مصنوعی هر کدام عملیات تکمیلی خاص خود را میطلبند.

عملیات تکمیل بستگی به چند مورد مهم دارد که عبارتند از:

نوع الیاف، ویژگی فیزیکی الیاف، قابلیت جذاب موا گوناگون شیمیایی، حساسیت الیاف نسبت به مواد تکمیل.

مواد رنگزای راکتیو  جزء مواد رنگزای پودری محلول در آب با درخشندگی و ثبات زیاد میباشند که به کمک نمک و قلیا جذب کالای پنبه ای میگردند.

نمک باعث جذب مواد رنگزا بر روی کالا و قلیا باعث اتصال کووالانسی قوی ملکول رنگزا با الیاف میگردد  و همین امر باعث افزایش ثبات شستشویی

آن شده است.

مواد رنگزای راکتیو به دو دسته راکتیو سرد و راکتیو گرم تقسیم میشوند.

مواد رنگزای راکتیو  نوع سرد دارای فعالیت شیمیایی و واکنش پذیری بالایی میباشند و در دمای حدودا 20 تا 35 درجه سانتی گراد به کار میروند.

مواد رنگزای راکتیو گرم دارای فعالیت شیمیایی و واکنش پذیری کمتری میباشند و در دمای 40 تا 80 درجه سانتی گرا به کار میروند.

مواد رنگزای راکتیو  طی سه مرحله رمق کشی، تثبیت و شستشو روی کالای پنبه ای عمل میگردند.

در مرحله رمق کشی یک اتصال فیزیکی یا نزدیکی بین ماده رنگزا و کالای نساجی صورت میگیرد. در مرحله تثبیت با ایجاد یک محلول قلیایی مناسب و استفاده از آن، اتصال فیزیکی بین ملکول های رنگزا و کالای نساجی به اتصال شیمیایی قوی تبدیل میشود.و در مرحله آخر طی یک عملیات شستشویی و صابونی کردن کالا در چند مرحله، رنگزاهایی که پیوند نداده باشند از کالا جدا میشوند.     

رنگرزی لباس ها در خانه:
همه ما برخی از لباس هایمان را بیشتر از بقیه دوست داریم اما لباس ها به مرور زمان کهنه می شوند و رنگشان می رود. آیا راهی است که بتوانیم دوباره از این لباس های قدیمی خود استفاده کنیم ؟شما می توانید با کمی خلاقیت در خانه و استفاده از نکات و روش رنگ کردن لباس که در ادامه این بخش ارائه می دهیم لباس های قدیمی خود را به زیبایی رنگ نموده و از داشتن لباس های خوشرنگ و زیبا لذت ببرید.
روش مرحله به مرحله رنگ کردن لباس
ابتدا برای رنگ کردن لباس ، مقداری رنگ الیاف از عطاری بخرید.(برای یک شلوار مردانه 15 گرم رنگ کافی است)
رنگ الیاف را در آبجوش می ریزیم تا حل شود.
به ظرفی که آب و رنگ ریخته ایم لباس را اضافه می کنیم.
به ازای هر لیتر آب یک قاشق چای خوری نمک (10 گرم ) به محلول آب و رنگ اضافه می نماییم.
لباس باید 30 تا 40 دقیقه با محلول آب و رنگ بجوشد.
در حین آنکه لباس در حال جوش است آن را زیر و رو نمایید تا همه جایش رنگ بگیرد.
پس از جذب کامل رنگ توسط لباس ظرف را خالی کنید.
پس از رنگ آمیزی لباس را در مخلوط یک ظرف آبگرم و یک استکان سرکه حدود 1 ساعت بخیسانید .و سپس آبکشی نمایید.
لباس را با آب سرد بشویید تا وقتی که آب رنگ نگیرد.
از آبسرد و شامپو برای شستشوو دوام بیشتر لباس رنگ شده استفاده کنید.

نکات رنگ کردن لباس
رنگ کردن لباس به مهارت و تجربه فراوانی نیاز دارد.
رنگ کردن لباس به جنس آن بستگی دارد.
برای رنگ نگرفتن سایر لباس هایتان لازم است لباس های رنگ شده را با آن ها نشویید.