نوشته‌ها

منظور از تکمیل در نساجی، مجموعه عملیات و مراحل انجام شده بر روی فرآورده نساجی با هدف بالا بردن کیفیت و مرغوبیت آن میباشد. در تولید فرآورده های نساجی، تکمیل به تمام مراحلی گفته میشود که نخ، پارچه و منسوجات کشباف طی میکنند تا ظاهری بهتر، کارایی بی نقص و زیر دستی لطیف و مناسب داشته باشند.

در صنعت نساجی و پوشاک، تکمیل بر روی پارچه به منظور افزایش درخشندگی، نرمی، زیبایی، ثبات دائمی، اتو پذیری، تغییر کاربری، آبرفت گیری و نظایر آن صورت میگیرد.

همچنین در بعضی موارد مقاوم سازی پارچه در برابر آتش، آب و برخی حشراتی از دیگر اهداف کالای نساجی است. تکمیل کالای نساجی در مراحل مختلف کالای نساجی انجام میشود، این مراحل ممکن است پس از بافندگی پارچه و یا پس از رنگرزی و چاپ رخ دهد، به همین منظور تکمیل کالای نساجی توسط مهندسین این صنعت در تقسیم‌بندی‌های مختلفی تعریف می شود   .

 به طور کلی نوع تکمیل بر روی منسوجات وابسته به مورد مصرف آنهاست.

در عملیات تکمیل، پارچه تحت اعمال شیمیایی و مکانیکی قرار می‌گیرد و علاوه بر این که ارزش تجاری آن بالاتر می‌رود، مشتری پسندتر نیز می‌شود. پارچه‌ها با توجه به نوع و جنس‌شان، از عملیات خاص تکمیلی برخوردار می‌باشند. پارچه‌های با جنس الیاف گیاهی، حیوانی و یا مصنوعی هر کدام عملیات تکمیلی خاص خود را می‌طلبند .

روش‌های تکمیل به سه دسته کلی تقسیم می‌شود:

الف) روش های فیزیکی

ب ) روش های شیمیایی

ج ) روش های شیمیایی و فیزیکی

انواع تکمیل نیز به سه دسته تقسیم می‌شود

۱ ) تکمیل موقت یا ناپایدار مانند اتو زدن و نرم کردن

۲ ) تکمیل دائم مانند نمدی کردن و خارزدن

۳ )تکمیل ثابت مانند پلیمریزه کردن منومری در سطح کالا

 

 

    

عملیات تکمیل در مجاورت رطوبت، دما و فشار معمولا به سه روش انجام میگیرد:

روش های مکانیکی: مانند تراش پارچه، خار زدن، اطو کردن، پرس کردن و…

روش های شیمیایی: مانند تکمیل رزین، سفد کردن و مقاوم کردن پارچه در مقابل آتش و غیره. در این روش معمولا در اثر فعل و انفعالات شیمیایی حاصل بین لیف و ماده شیمیایی مصرف شده عمل تکمیل به دست می آید و یا این که ماده شیمیایی مصرف شده در اثر رسوب کردن و یا اضافه شدن در روی پارچه، باعث تغییر در خواص پارچه میشود، مانند آهار دادن پارچه پنبه ای با محلول مواد پلیمری.

روش های مکانیکی_شیمیایی: در این حالت از روش های مکانیکی و شیمیایی همراه باهم استفاده میشود، مانند بشور و بپوش پارچه و یاتثبیت حرارتی.

 

انواع تکمیل:

تکمیل موقت: در این نوع تکمیل، کالا را به منظور خاصی تحت عملیات تکمیلی قرار میدهند به طوری که اثر تکمیلی آن در عملیات بعدی مثل شستشو و غیره از بین میرود، مانند آهار دادن پارچه های پنبه ای برای عملیات بافندگی و شستشوی اهار پس از خاتمه عملیات بافندگی.

تکمیل دائم: در این نوع، اثر تکمیلی تا زمانی که پارچه حالت خود را از دست ندهد باقی خواهد ماند، مانند رسوب دادن رزین های مصنوعی مثل آستر ها و اتر های سلولوز در روی پارچه ویا کلرینه کردن کالای پشمی یا تکمیل با فرمالدئید ها.

تکمیل ثابت: در این نوع، اثر تکمیل مادام العمر در روی کالا باقی میماند و حتی بعد از اینکه پارچه حالت و ماهیت خود را به عنوان پارچه خارجی از دست بدهد، آثار تکمیل در آن باقی خواهد ماند. مانند پلیمریزه کردن بعضی از مونومر های اکریلیکی در روی زنجیر های اصلی ملکول های پارچه های سلولوزی و یا پروتئینی.

 

به مجموعه عملیات و مراحل  انجام شده بر روی پارچه باهدف بالا بردن کیفیت و مرغوبیت آن را تکمیل کالای نساجی میگویند.

در تولید فرآورده های نساجی، تکمیل به تمام مراحلی اطلاق میشود که نخ، پارچه و منسوجات کشباف طی میکنند تا ظاهری بهتر، کارایی بی نقص و زیر دست لطیف و متناسب داشته باشد.

عملیات تکمیل بعد ازتولید کالای نساجی ایجاد میشود.

در صنعت نساجی و پوشاک، تکمیل بر روی پارچه به منظور افزایش درخشندگی، نرمی، زیبایی، ثبات دائمی، اتوپذیری و نظایر آن صورت میگیرد. همچنین مقاوم کردن پارچه در برابر آتش، آب و حشراتی نظیر بید از دیگر اهداف تکمیل بر روی کالای نساجی است.

تکمیل کالا های نساجی در مراحل مختلف تولید پارچه انجام میشود، این مراحل ممکن است پس از بافندگی پارچه و یا پس از رنگرزی و چاپ انجام شود. به همین منظور تکمیل کالای نساجی توسط مهندسین این رشته به تقسیم بندی های مختلفی مانند تکمیل مقدماتی، تکمیل نهایی و یا تکمیل موقت، دائم و ثابت تعریف شده است.

در عملیات تکمیل پارچه تحت اعمال شیمیایی و مکانیکی قرار میگیرد و علاوه بر آن که ارزش تجاری آن زیاد میشود، مشتری پسند تر نیز میشود . پارچه ها با توجه به نوع و جنسشان، از عملیات خاص نساجی برخوردار می باشند. پارچه هایی با جنس الیاف گیاهی، حیوانی و یا مصنوعی هر کدام عملیات تکمیلی خاص خود را میطلبند.

عملیات تکمیل بستگی به چند مورد مهم دارد که عبارتند از:

نوع الیاف، ویژگی فیزیکی الیاف، قابلیت جذاب موا گوناگون شیمیایی، حساسیت الیاف نسبت به مواد تکمیل.

خار زنی:

عملی است مکانیکی که عبارت است از خار زدن سطح پارچه به وسیله سوزن های فلزی برای خارج کردن الیاف از داخل پارچه و در نتیجه ظاهر شدن کرک در سطح پارچه.

تریکو هایی که برای خار زنی مناسب هستند عبارتند از:

تریکو هایی که در فلوت های آنها از نخ های ضخیم و کم تاب استفاده شود؛

با عملیات خار زنی میتوان به سادگی الیاف را از داخل نخ بیرون کشید و آنها را به شکل کرک در سطح پارچه ظاهر کرد.

تریکو های اینترلاک پودی که در آنها فلوت ها تحت تاثیر عملیات خارزنی قرار میگیرند.

برخی تریکو های راشل هم خارزنی میشوند.

برخی تریکو های تاری از جنس پلی آمید که با عملیات خار زنی فلوت ها به شکل کرک و به طور برجسته در سطح پارچه نمایان میشوند.

تریکو هایی از نوع ساتین و همچنین پارچه های پشمی و پنبه ای را نیز میتوان تحت تاثیر عملیات خار زنی قرار داد.

دستگاه تیغ:

هدف یکنواخت کردن کرک یا خاب پارچه است که در مرحله قبل به وسیله دستگاه خار زنی در سطح پارچه ایجاد شده است.

همچنین میتوان در پارچه هایی با خاب بلند ظاهری مخملی ایجاد کرد و در صورت نیاز فلوت های بلند پشت پارچه های گلدار را حذف نمود.

تکمیل ایمبوس:

پارچه از بین دو سیلندر داغ حکاکی شده عبور میکند، یکی تو خالی و دیگری برجسته.

 

  

پرز سوزی در تکمیل پارچه:

منظور از پرز انتهای الیاف است که سر از سطح نخ درآورده و متعاقبا سطح پارچه را میگیرد.

پرز اثرات منفی بر ظاهر و زیبایی پارچه میگذارد به این ترتیب که بعد از رنگرزی و چاپ، این الیاف روشن تر از رنگ بافت به نظر میرسد.

در کل کسب جلاء را برای پارچه مشکل میسازد.

جهت جلوگیری از این اثرات منفی، پرز در فرایند پرز سوزی از پارچه جدا میگردد.

در پرز سوزی پارچه در حالت کاملا باز و تحت کشش با سرعتی بین 50 تا 300 متر در دقیقه از مقابل شعله میگذرد.

این عمل را میتوان به کمک صفحات فلزی داغ انجام داد.به هر حال شعله به علت قدرت نفوذ زیاد در منفذ های پارچه، بهترین وسیله پرز سوزی میباشد.

بهترین زمان برای پرزسوزی بعد از آهارگیری میباشد چون بر اثر جدا شدن آهار از نخ، تمام الیاف کوتاه آزاد گردیده و از سطح پارچه دور میگردد.

ولی در واقعیت به دلیل این که پرز سوزی بعد از اهارگیری به خشک کردن نیاز دارد و راندمان بالایی دارد پرسوزی قبل از آهارگیری انجام میشود.

شایان توجه است که در پرز سوزی باید پرز به صورت موثر سوخته شده و در عین حال به پارچه صدمه ای وارد نشود.واضح این است که یکنواختی پرز سوزی دارای اهمیت فراوان بوده و در نظر گرفتن نکات زیر به کسب آن کمک میکند:

1)یکنواخت بودن شعله گاز در عرض پارچه.

2)یکنواخت بودن فاصله پارچه از شعله.

3)فشارگاز یکنواخت و قدرت یکنواخت هواکش ماشین.

ماشین های پرز سوز شامل چهار کوره میباشند ه در صورت احتیاج میتوان از دو شعله برای هر طرف پارچه استفاده کرد.در این ماشین، هوا به داخل پمپ شده و بعد از مخلوط شدن با گاز به کوره تغذیه و مشتعل میگردد.