هدف مشترک در تمام ریسندگی تولید نخ و در کنارهم قرار گرفتن الیاف میباشد. برای دستیابی به این هدف در تمامی انواع ریسندگی باید در طی مراحلی عملیاتی بر روی الیاف انجام شود تا به وضعیت مناسب برای تولید نخ برسند.

چهار نوع ریسندگی شناخته شده جهت تولید نخ از الیاف غیر ممتد وجود دارد:

  1. ریسندگی پنبه ایی:

ساختمان هر کدام از ماشین های به کار رفته، نحوه ارتباط و روشهای عملیاتی آنها در ابتدا به طور اختصاصی جهت ریسندگی الیاف پنبه در نظرگرفته شد. این نوع الیاف مصنوعی به نحوی تهیه شده اند که با مشخصات الیاف پنبه سازگاری و مشابهت داشته باشند برای انجام این مقصود به الیاف تهیه شده در مرحله  ابتدایی (جهت افزایش اصطکاک بین الیاف در فتیله ریسندگی) کمی فر و موج داده می شود و سپس در اندازه مورد نظر بصورت الیاف غیر ممتد قطع می گردند .

الیاف پنبه در مقایسه با الیاف طبیعی دیگر دارای طول متوسط کوتاهتری می باشند . بنابراین ریسندگی پنبه ایی را ریسندگی الیاف غیر ممتد کوتاه نیز می نامند.در ریسندگی پنبه ایی تهیه دو نوع نخ مختلف امکان پذیر است.

  1. ریسندگی نخ کارد شده:

بعد از آنکه توده الیاف از هم باز ، تمیز و در صورت لزوم در مرحله اول مخلوط شدند بروی ماشین کارد به حالت الیاف جدا از هم در آمده و سپس در کنار هم جمع می گردند تا فتیله کارد را تشکیل دهند.در مرحله بعدی تعدادی از فتیله های کارد به واحد کشش دهنده یک ماشین چند لاکنی تغذیه می شوند.کشش باعث کم شدن جرم الیاف در طول هر فتیله می شود. بدنبال آن فتیله هایی که وزنشان کم شده باهم جمع گردیده تا فتیله چندلا بدست آید. در مقایسه با فتیله کارد ، الیاف داخل فتیله چندلا بهتر در امتداد محور طولی فتیله قرار گرفته اند و نسلت بهم موازی تر هستند.

  1. ریسندگی نخ شانه شده:

در ریسندگی پنبه ایی خارج کردن الیاف کوتاه از فتیله چندلا در طی یک مرحله بیشتر توسط ماشین شانه انجام می پذیرد. شانه کردن مزایای زیر را در بر دارد:

مقدار مشخصی از الیاف بعنوان ضایعات شانه خارج می گردد . این عمل در مورد پنبه بسیار قابل ملاحظه میباشد ، چراکه پنبه بعنوان یک لیف طبیعی دارای طول های متفاوتی است . ضایعات شانه ۲۰ تا ۳۰ درصد از وزن اصلی الیاف تغذیه شده به ماشین شانه را می تواند شامل می گردد. به این ترتیب مقدار الیاف بلند درمحصول ماشین شانه افزایش می یابد. با در نظر گرفتن حد ریسندگی (ظریفترین نخی که می تواند ریسیده شود) قوانین ذیل بر قرار می گردد:

-هرچه طول الیاف بلند تر باشد نخ ظریفتری را می توان تولید نمود

 

-هرچه طول الیاف کوتاهتر باشد حد ریسندگی پایین تر قرار می گیرد.

 

بر این اساس از فتیله های شانه شده نخ ظریفتری را می توان تهیه نمود.

 

الیاف در اثر شانه شدن تمیز تر می گردند. در مقایسه با نخ های کارد شده ، نخ های شانه شده زیر دست نرم تری را دارا میباشند. این خاصیت نخ ها به پارچه ایی که از آنها تهیه شده است نیز منتقل می شود. اگر در یک منسوج نهایی از نخ های شانه شده استفاده شود بروی شناسه آن درج میگردد.انجام این عمل در مورد نخ های کارد شده معمول نیست.

نخ های تهیه شده در ریسندگی پنبه ایی دارای مقاومت کششی تا حدودی زیاد و زیردست مناسب میباشند. علاوه بر نخ های صد ردصد پنبه ایی ، نخ هایی با مخلوط الیاف پنبه ویسکوز ، پنبه پلی استر و پنبه کتان نیز اغلب در ماشین های گردباف استفاده می گردند. همچنین نخ های صد در صد ویسکوز یا پلی استر نیز بکار گرفته می شوند.

  1. ریسندگی پشمی:

این نوع ریسندگی کوتاهترین روش در چهارنوع ریسندگی بوده و با توجه به الیاف مورد استفاده به گروه ریسندگی الیاف غیر ممتد بلند تعلق دارد. در ریسندگی پشمی برای تهیه نخ مراحل عملیاتی کمی انجام می پذیرد . در طی این مراحل از عملیات شانه شدن استفاده نمی گردد. بطور کلی الیاف غیر ممتد بصورت خالص یا مخلوط در این نوع ریسندگی بکار گرفته می شوند. الیاف کوتاه و بلند در عمل جداگانه ریسیده می شوند.

نخ های پشمی در محدوده ضخیم ترین نخ ها قرار میگیرند. نخها بطور نسبی دارای تاب کمی هستند بنابراین پفکی بوده و زیر دست بسیار نرمی دارند.جهت تقویت این خاصیت نخ ، بطور معمول از الیاف نرم در مخلوط الیاف استفاده می شود. بهرحال نخ های پشمی در مقایسه دارای مقاومت کششی کمتری هستند.به همین دلیل نخ های پشمی جهت تشکیل حلقه بروی ماشین های گردباف باسرعت بالا مناسب نیستند.استفاده از این نخ ها زمانی منطقی است که پارچه ایی نرم و حجیم مورد نظر باشد.

 

 

 

برای ریسندگی پشم  در آغاز الیاف رنگی و سفید منتقل می‌شود برای ریسندگی آماده می‌شوند الیاف را با دست باز می‌کنند و با آب و روغن مخلوط می‌کنند برای جلوگیری از الکتریسیته و حالت پیوستگی این عمل صورت می‌گیرد ( ph خنثی)، 24 ساعت می‌ماند و بعد از دستگاه ولف عبور می‌دهند که باعث باز شدن الیاف از هم یعنی حلاجی می‌شود و به دستگاه کاردینگ (شانه‌کاری) فرستاده می‌شود. این دستگاه پشمها را شانه می‌کند و ناخالصیها، خاک، خاروخاشاک، کثیفی‌ها را می‌گیرد و تولید نیمچه نخ می‌کند.

نمره نخ را در ابتدای کارد اول در دستگاه شانه‌کاری اندازه می‌گیرند

. در ریسندگی پشم دستگاه‌های زیر در مراحل گوناگون بکار می‌روند:

  • دستگاه شانه‌کاری (کاردینگ): سه قسمت دارد کارد اول: از بین بردن ضایعات پشم، کار دوم: بازهم از بین بردن ضایعات و خاروخاشاک پشم خیلی بیشتر از کارد اول، کارد سوم: که پشم را به صورت نخ خامه (نیمچه نخ) در می‌آورد.
  • دستگاه تمام‌تاب (رینگ): این دستگاه نخ راتا به صورت یک لا در می‌آورد (برای خامه خالی 120 تا 160 تاب) هر چه سرعت دستگاه تمام‌تاب را کم کنیم تاب نخ زیادتر می‌شود.
  • دستگاه دولاتاب: دوباره هر نخ یک لا با هم ترکیب شده و دولا می‌شود و بیشتر این کار به خاطر استحکام صورت می‌گیرد.
  • دستگاه کلاف کن: برای بسته بندی و همانطور که از نامش پیداست نخها را به صورت کلاف در می‌آورد.
  • دستگاه بقچه‌کن: برای بقچه کردن نخهای کلاف شده می‌باشد.
  •  

آخرین نکته مرحله در فرش مرحله سرویس است که سه قسمت کار می‌باشد: اول درست کردن بافت اشتباه (مرمت)، دوم رفوکاری، سوم ریشه فرش که این ریشه فرش به چند صورت گره می‌خورد:

 1- گره نخودی 2- گره مدل گیس 3- دوگره.

 

 

تمیز کردن الیاف نساجی برای ریسندگی و ورود به مرحله حلاجی:

همانگونه که میدانید الیاف نباتی و حیوانی نسبت به سایر الیاف غیرطبیعی (مصنوعی) دارای ناخالصی هایی میباشند که بایستی از سطح الیاف برداشته و یا دور شوند.مثلا در غوزه ی پنبه علاوه بر تخم پنبه، هنگام چیدن غوزه و یا حمل آنها پس از چیدن، مقادیری از تکه های برگ خشک غوزه و یا گرد و خاک ناشی از حمل و نقل بر روی سطح الیاف پنبه میچسبد که میبایستی این اضافات گرفته شوند.

به همین منظور، این الیاف را از ماشین های مخصوص عبور میدهند و توسط زننده های مختلف تا حدودی این ناخالصی ها بر طرف میشوند و نهایتا در قسمت حلاجی که ابتدا و شروع کار یک واحد تولیدی نساجی می باشد، الیاف کاملا حلاجی شده و علاوه بر برطرف شدن کامل ضایعات، الیاف باز میشوند(پوش میشوند)که اغلب در حلاجی های دستی و خانگی از جمله به هنگام تهیه لحاف و توسط لحاف دوز ها این عمل کار را دیده اید.

 

 

 

ریسندگی:

ریسندگی مجموع عملیات ضروری برای تبدیل الیاف به نخ.

نخ های تولیدی ریسندگی به نخ های ریسیده از الیاف موسوم است.

دو نوع ریسندگی وجود دارد:

­_ ریسندگی الیاف کوتاه از نوع پنبه: ریسندگی الیاف كوتاه شامل کلیه عملیاتی است که بر روی الیاف پنبه والیاف مصنوعی مشابه پنبه(از جهت طول) انجام می‌شود تا آن را تبدیل به نخ یک لای ریسیده شده کند. ریسندگی الیاف كوتاه در سه سیستم فاستونی،نیمه فاستونی و پشمی قابل انجام است. 

_ ریسندگی الیاف بلند از نوع پشم

اصول کار و تجهیزات در این دو نوع تا حدودی مشابه است ولی تنظیمات ماشین ها عمدتا تغییر میکند.

الیاف پنبه و پشم به طور فشرده به شکل عدل به کارخانجات ریسندگی ارسال میشود.

 

 

مراحل ریسندگی:

مرحله اول : آماده سازی مواد اولیه
بازکردن و جدا کردن عدل ها
با استفاده از دستگاه های عدل شکن و بازکننده مجموعه الیاف فشرده به الیاف باز تبدیل میشوند.

دومین مرحله : مخلوط کن و زننده
مجموعه ای از عملیات مکانیکی به صورت پیوسته انجام میشود که هدف آن :
_ مخلوط کردن الیافی است که ممکن است از نواحی مختلف تهیه شده باشند.
_ جدا کردن و تا حدودی موازی کردن الیاف.
_ حذف ناخالصی ها.

سومین مرحله : عمل کارد
الیاف باز شده مرحله قبل به ماشین کارد تغذیه میشود.با عبور از بین پوشش های سوزنی متالیک، سیلندر بزرگ و کلاهک و همچنین سیلندر بزرگ و دافر در حال چرخش است، الیاف با یکدیگر موازی میشوند.به عبارت دیگر در این مرحله، الیاف کاملا باز شده و هم چنین ناخالصی ها و الیاف کوتاه نیز جدا میشوند.
الیاف خارج شده از دستگاه کارد، به شکل تار عنکبوتی و در ادامه به شکل فتیله ظاهر میشود.

چهارمین مرحله : چند لا کنی و کشش
با چند لا کردن فتیله و کشش در ماشین چند لا کنی موترد زیر حاصل میشود :
_ عمل موازی شدن الیاف ادامه می یابد، زیرا در فتیله کارد الیاف هنوز کاملا با یکدیگر موازی نیستند.
_ با مخلوط کردن و کشش دادن چند فتیله، فتیله یکنواخت به دست می آید.

پنجمین مرحله : نیم تاب و تمام تاب
در این مرحله کشش فتیله تا تشکیل نخ ادامه دارد و پیوستگی الیاف به وسیله تاب تامین میشود.برای این منظور عملیات زیر انجام میشود:
_ فتیله به وسیله دستگاهی به سم فلایر با اعمال کشش و کمی تاب به نیمچه نخ تبدیل میشود.
_ نیمچه نخ به وسیله دستگاه تمام تاب با اعمال کشش و تاب به نخ نهایی تبدیل شده و بر روی ماسوره ریسندگی پیچیده میشود.

ششمین مرحله : بوبین پیچی
در این مرحله نخ های چندین ماسوره به هم گره زده شده و بسته بزرگتری به شکل بوبین ایجاد میشود.
در طول این عملیات نقاط ظعیف نخ پاره شده و نخ به صورت دستی و یا اتوماتیک گره زده میشود.
همچنین نخ های مورد مصرف در کش بافی را میتوان در این مرحله به مواد پارافینی آغشته کرد.
به این ترتیب نخ کارد شده به دست می آید.