پلی استر به همراه نایلون و ریون، به عنوان اولین موادی هستند که بخش عمده ای از مصرف مواد اولیه در بازار صنعت نساجی را که ده ها هزار سال الیاف طبیعی را در اختیار داشتند، تغییر دادند.

به تدریج تولید جهانی پلی استر از نایلون سبقت گرف و اکنون حدود 75% مصرف الیاف صنعتی را تشکیل میدهد.

پلی استر دارای چند ویژکی است که آن را نسبت به نایلون ارجحیت میبخشد:

_ نرم تر و پر تر است.

_ قابلیت سازگاری در ترکیب با پنبه و پشم، حساسیت کمتر نسبت به رطوبت که منجر به سهولت نگهداری و شستشوی آن میشود.

_ زاویه چروک تقریبا صفر است که باعث مقاومت سایش بهتر برای برخی از مصارف صنعتی است.

تهیه الیاف پلی استر:

واکنش پلی استر از نظر شیمی آلی به این گونه است

آب + استر-الکل + اسید

خواص فیزیکی:

الیاف پلی استر دارای سطحی صاف و بدون دندانه با سطح مقطع گرد است. این الیاف به تمام اشکال لیفی به صورت های مداوم و بریده، براق، نیمه براق و مات تهیه میشود.

اثر حرارت:

الیاف پلی استر مقاومت زیادی در برابر حرارت دارند. این الیاف در حرارت 230 الی 240 درجه سانتی گراد حالت چسبندگی پیدا میکنند و در حرارت 260 درجه سانتی گراد ذوب میشوند.

حرارت مطمئن برای اتو کردن منسوجات پلی استر 200 درجه سانتی گراد میباشد.

اثر رطوبت:

خاصیت جذب رطوبت الیاف پلی استر خیلی کمتر از الیاف نایلون و اغلب نساجی است. در نتیجه ازدیاد طول تا حد پارگی در حالت خیس و خشک یکسان است.

اثر نور:

پلی استر نیز مکانند بسیاری از الیاف وقتی یک مدت زمانی در معرض نور خورشید  قرار بگیرد، مقاومت خود را تا حدودی از دست میدهد اما نسبت به الیاف دیگر، مقاومتش در پشت شیشه بیشتر است بنابراین برای مصارفی نظیر پرده مناسب است.

خواص الکتریکی:

جذب رطوبت کم این الیاف سبب جمع شدن الکتریسیته ساکن روی این الیاف شده و در نتیجه منسوجات تهیه شده از الیاف پلی استر، خاک و کثافت هوا را به راحتی در خود جذب میکنند که البته این عیب را میتوان با به کار بردن مواد ضد الکتریسیته در فرآیند تکمیل رفع کرد.

خاصیت چروک ناپذیری:

الیاف پلی استر به دلیل داشتن خاصیت الاستیسیته مقاومت بالایی در برابر چروک پذیری دارد.

موارد استفاده: این الیاف به دلیل خواص خوبی که دارد، برای تهیه انواع الیاف مناسب میباشد. از فلامنت آن برای تهیه نوعی پارچه حریر، از الیاف کوتاه آن برای پر کننده بالش، پارچه صافی، کت نوزاد، ربدشامبر و… استفاده میشود. از مخلوط الیاف کوتاه آن با پشم پارچه پشمی و فاستونی تهیه میشود. از مخلوط آن با پنبه یا ویسکوز برای تهیه جوراب ساق بلند، لباس کار، بارانی، لباس ورزشی و… استفاده میشود.

 

برچسب روی لباس  را بررسی کنید:

اگر ماشین لباسشویی شما در تنظیماتش چرخه مناسب برای این لباس هارا ندارد، نگران نباشید. روی برچسب مراقبت از لباس، همیشه حداکثر درجه حرارت مناسب برای شستشوی پارچه ذکرمیشود.

دمای آب برای شستشوی لباس الیاف مصنوعی:

پارچه های الیاف مصنوعی نسبت به حرارت حساس هستند و هرگز نباید در دمای بالا خشک شوند. بهتر است از اتو کردن این نوع لباس ها اجتناب کنید. اما اگر نیاز به اتو کردن یک لباس با الیاف مصنوعی دارید، اتو را روی درجه حرارت پایین بگذارید. برای اطمینان یک حوله یا یک پارچه سفید تمیز هنگام اتو کردن روی لباس پهن کنید.

نحوه پاک کردن لکه از روی پارچه های پلی استر، اکریلیک و دیگر الیاف مصنوعی:

لکه بری از روی پارچه با الیاف مصنوعی عموما کار آسانی است. نحوه واکنش پارچه تا حدودی به لکه ها بستگی دارد. لطیف و سالم ماندن پارچه نکته ای است که برای شستشو باید از آن مطمئن شوید.

شستشو پارچه اکریلیک:

اکریلیک یکی از الیاف مصنوعی مورد استفاده در صنایع نساجی و پوشاک است. اکریلیک به تنهایی یا به صورت مخلوط با الیاف دیگر(پشم، ویسکوز، پلی استر) مورد استفاده قرار میگیرد. ماده اولیه تشکیل دهنده اکریلیک ماده شیمیایی است که از ترکیبات  نفتی به دست می آید.

پارچه های جنس اکریلیک را بهتر است خشک شویی کنید و یا با دست بشویید.

در مرحله آبکشی این نوع لباس ها میتوانید برای جلوگیری از الکتریسیته ساکن از نرم کننده استفاده کنید.

پارچه های اکریلیک سریع خشک میشوند.برای خشک کردن این لباس ها باید آنها ا روی سطح صاف و تمیزی پهن کنید تا در معرض هوای آزاد خنک شوند.

پارچه های از جنس اکریلیک معمولا چروک نمیشوند.در صورت نیاز به اتوکشی،باید پارچه را در حالت خشک اتو کرد.

نحوه شستن پارچه های پلی استر:

پارچه های پلی استر به دلیل بافت صاف و یکدستی که دارند در انواع لباس های ورزشی که نیازمند پارچه های منسجم و خنک هستند، مورد استفاده قرار میگیرند. به علاوه الیاف پلی استر در وسایلی مثل پارچه بالش، سفره و حتی در بافت فرش مورد استفاده قرار میگیرد. بسیاری از پارچه های مصنوعی شامل الیاف پلی استر، لکه های چرب را به وضوح نشان میدهند بنابراین خودتان متوجه میشوید که سریع باید آنها را پاک کنید. پلی استر یک پارچه خوب و سازگار است که مراقبت از آن کار آسانی است. شستشو پارچه پلی استر با آب گرم (نه داغ!) انجام میگیرد. همچنین میتوانید برای پاک کردن روغن از روی الیاف پلی استر، از انواع مایع ظرفشویی کمک بگیرید.

شستشوی پارچه ریون:

ریون را به دلیل ماده شیمیایی سلولوز در مواد اولیه آن مصنوعی میگویند.البته فقط نوع خاصی ازین پارچه را میتوان در خانه شست و برخی دیگر از آنها نیاز به خشکشویی دارند. بنابراین همیشه برچسب این نوع لباس را چک کنید و اگر لباس هایتان قابلیت شستشو دارند با آب سرد یا ولرم همراه با مواد شوینده ملایم بشویید.   

                          

 

الیاف مصنوعی به چه ترکیباتی می گویند؟

الیاف مصنوعی صرفا از مواد شیمیایی تهیه می شوند. بنابر این دارای ساختمان سلولزی یا پروتئینی نیستند. طبیعت در ساخت آنها نقش ندارد و تنها با اجرای فرایند های شیمیایی ساختمان لیفی به آنها داده می شود. در اینجا به سه گروه از این الیاف اشاره می شود:

۱٫پلی آمید ها؛ نظیر الیاف تهیه شده از نایلون ۶۶,پرلون و ریلسان
۲٫پلی استرها؛ نظیر الیاف داکرون, ترویرا, ترگال, تریلن و تترون
۳٫مشتقات وینیلی؛ ماننداکریلیک, ارلن, ساران و PVC

همانطور که قبلا بیان شد هر کدام از الیاف مصنوعی یا طبیعی دارای ویژگی های مثبت یا ضعف هایی هستند که استفاده از آن لیف خالص را برای استفاده در منسوجات با مشکلاتی رو به رو می کند.

از چه روشهایی برای بهبود خواص الیاف مصنوعی استفاده می کنند؟

به منظور بهبود خواص و ارتقاء کیفیت نظیر اتو پذیری, رنگ پذیری بهتر, جذب رطوبت ظاهر بهتر احساس مطبوع تر زیر دست و… الیاف اعم از مصنوعی و طبیعی را با هم مخلوط کرده (مخلوطی از دو یا سه لیف) و سپس نخ ریسی می کنند. در اثر این اختلاط بسیاری از ضعف های آنها رفع شده و آثار بهبودی کاملا ملموس و قابل مشاهده است. مانند پنبه و پلی استر و یا پشم و پلی استر(برای مصارفی نظیر فاستونی) که در صد و جنس هر کدام از اجزای الیافی مخلوط شده و به کار رفته در ساختار تارو پود پارچه فاستونی, جهت اصلاع مصرف کننده در حاشیه پارچه نوشته می شود. مثلا (۶۵% polyester & 35% wool) .
الیاف پلی استر به صورت مخلوط با الیاف پشم و پنبه جهت ایجاد حس طبیعی بهتر و بهبود خواص الیاف طبیعی به کار برده می شود.
الیاف بشور- بپوش از اختلاط الیاف پلی استر با پنبه به دست می آید.
در این گونه موارد لیفی که سهم بیش از ۵۰% از کل مخلوط را در اختیار دارد از نظر خصوصیات پارچه بیشترین تاثیر را روی خواص آن پارچه می گذارد.

مواد اولیه مصنوعی
مواد اولیه ی مصنوعی با استفاده از موار موجود در طبیعت (سلولز) و تبدیل شیمیایی آن به خمیر قابل ریسیدن در رشته ساز به دست می آید.

منشاء سلولزی :
ویسکوز:الیافی است مصنوعی که از سلولز بازیافته از چوب درختان نظیر سرو و کاج به دست می آید.
مدال: الیاف مصنوعی است که از سلولز استحصال شده از خمیر چوب به دست می آید.
لیوسل: ویسکوز %100 سلولزی است که از مغز چوب اوکالیپتوس یه دست می آید.
استات: استات لیفی است مصنوعی که با استفاده از پلیمر به دست آمده از واکنش یک اسید بر روی سلولزی که به طریق شیمیایی تغییر یافته است، حاصل می شود.
تری استات: برای تهیه تری استات همان واکنش استات را استفاده میکنیم فقط شدید تر وکامل تر.

منشاء گیاهی غیر سلولزی:
کائوچو طبیعی.

منشاء معدنی :
الیاف شیشه: الیاف شیشه نوعی فیلامنت مصنوعی ظریف است که از سال 1930 توسعه یافته است.
نخ های فلزی.

منشاء پروتئینی :
سوژا : یک نوع ماده مصنوعی خیلی جدید است که با استفاده از پروتئین موجود داخل دانه به دست می آید.